Στο πρώτο επεισόδιο ξεκινήσαμε από τη βασική αρχή:
Πριν ψάξουμε ποιος φταίει, πρέπει να μάθουμε ποιος αποφασίζει.
Είδαμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να αποφασίζει για τα πάντα. Οι Συνθήκες καθορίζουν ποιες αρμοδιότητες έχουν παραχωρήσει τα κράτη μέλη στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Υπάρχει όμως ένα ακόμη κομμάτι που πρέπει να γνωρίζουμε πριν αρχίσουμε την έρευνά μας:
Όταν ακούμε «το αποφάσισε η Ευρώπη», ποιος ακριβώς αποφάσισε; Και τι ακριβώς σημαίνει μια ευρωπαϊκή Οδηγία, ένας Κανονισμός ή μια Απόφαση;
Γιατί μόνο τότε μπορούμε να ελέγξουμε αν κάτι πράγματι «μας το επέβαλε η Ευρώπη» ή αν υπήρχαν και εθνικές πολιτικές επιλογές.
Ποιος αποφασίζει και τι είδους απόφαση παίρνει.
Στην ΕΕ υπάρχουν πολλά θεσμικά όργανα. Στη συνήθη όμως ευρωπαϊκή νομοθετική διαδικασία τρία βρίσκονται στο κέντρο:
1. Ευρωπαϊκή Επιτροπή
Κατά κανόνα έχει το δικαίωμα νομοθετικής πρωτοβουλίας. Δηλαδή προτείνει την ευρωπαϊκή νομοθεσία.
2. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο
Εκλέγεται απευθείας από τους πολίτες και, στις περισσότερες ευρωπαϊκές νομοθεσίες, συναποφασίζει.
3. Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης
Εδώ βρίσκονται οι υπουργοί των 27 κρατών μελών — άρα και η ελληνική κυβέρνηση. Και αυτό είναι κρίσιμο.
Γιατί πολλές φορές αυτό που ακούμε ως:
«Το αποφάσισαν οι Βρυξέλλες»
έχει ψηφιστεί και από το Συμβούλιο, όπου συμμετείχε και η ίδια η ελληνική κυβέρνηση.
Στη συνήθη νομοθετική διαδικασία, πολύ απλουστευμένα:
ΕΠΙΤΡΟΠΗ → προτείνει
ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ + ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ → νομοθετούν από κοινού.
Υπάρχουν όμως και διαφορετικά ευρωπαϊκά νομικά εργαλεία.
ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ
Είναι δεσμευτικός στο σύνολό του και εφαρμόζεται άμεσα σε όλα τα κράτη μέλη. Δεν χρειάζεται ελληνικός νόμος για να «μεταφερθεί» στο εθνικό δίκαιο.
ΟΔΗΓΙΑ
Δεσμεύει τα κράτη ως προς το αποτέλεσμα που πρέπει να επιτευχθεί, αλλά αφήνει στις εθνικές αρχές την επιλογή μορφής και μέσων. Γι’ αυτό συνήθως χρειάζεται ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο.
Και εδώ υπάρχει τεράστια πολιτική σημασία:
Όταν μια κυβέρνηση λέει «το απαιτεί η ευρωπαϊκή Οδηγία», πρέπει να εξετάζουμε:
Τι ακριβώς απαιτεί η Οδηγία και τι πρόσθεσε ή επέλεξε η ελληνική κυβέρνηση κατά την εφαρμογή της;
ΑΠΟΦΑΣΗ
Είναι δεσμευτική στο σύνολό της. Όταν προσδιορίζει συγκεκριμένους αποδέκτες, δεσμεύει μόνο αυτούς.
Υπάρχουν επίσης συστάσεις και γνώμες, οι οποίες δεν έχουν δεσμευτική ισχύ.
Και υπάρχει μία ακόμη διάκριση που θα μας χρειαστεί πολύ στη συνέχεια:
Άλλο νομοθετεί η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Άλλο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εγκρίνει ή ελέγχει μια επιλογή κράτους μέλους βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου.
Δεν είναι το ίδιο.
Από εδώ και πέρα λοιπόν, κάθε φορά που θα ακούμε:
«Μας το επέβαλε η Ευρώπη»
θα ρωτάμε:
Ποιο ευρωπαϊκό όργανο αποφάσισε;
Ποιος το πρότεινε;
Ποιος το ψήφισε;
Ήταν Κανονισμός, Οδηγία ή Απόφαση;
Τι ακριβώς ήταν υποχρεωμένη να κάνει η Ελλάδα;
Τι θέση πήρε η ελληνική κυβέρνηση;
Και μπορούσε να επιλέξει διαφορετικά;
Τώρα έχουμε τα εργαλεία.
Επόμενο βήμα, αρχίζουμε να τα χρησιμοποιούμε πάνω σε πραγματικές αποφάσεις, πραγματικούς νόμους και πραγματικές πολιτικές ευθύνες.
Ακολουθεί το ΕΠΕΙΣΟΔΙΟ 2:
FUNDS, SERVICERS & ΠΛΕΙΣΤΗΡΙΑΣΜΟΙ
Ποιος δημιούργησε το σύστημα;
Ποιος ψήφισε τους νόμους;
Τι έκανε η Ευρωπαϊκή Ένωση;
Τι επέλεξαν οι ελληνικές κυβερνήσεις;
Και μπορούμε σήμερα να το αλλάξουμε;
Αύριο ανοίγουμε ολόκληρο τον φάκελο.
ΠΟΙΟΣ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΤΕΛΙΚΑ;
